geografia rodział 7 kl1

 0    49 cartonașe    klementus
descarcă mp3 printează joacă Testează-te
 
Întrebare język polski Răspuns język polski
Pedosfera
începe să înveți
Powłoka glebowa Ziemi będąca miejscem życia wielu organizmów; jej najważniejszą funkcją jest dostarczanie roślinom niezbędnych składników odżywczych. Składa się z fazy stałej, ciekłej i gazowej (trójfazowy układ gleby).
Gleba
începe să înveți
Zewnętrzna powłoka skorupy ziemskiej o grubości od kilkunastu centymetrów do kilku metrów. Składa się z części mineralnych, organicznych, wody oraz powietrza glebowego.
Próchnica (humus)
începe să înveți
Rozłożona substancja organiczna będąca źródłem składników odżywczych pobieranych przez rośliny. Powstaje w procesie humifikacji.
Wietrzenie skal
începe să înveți
Proces rozpadu i rozkruszania skał, stanowiący pierwszy etap powstawania gleby. Stwarza porowatość, przepuszczalność oraz uwalnia pierwiastki niezbędne do rozwoju roślin.
Mineralizacja
începe să înveți
Przemiana związków organicznych w proste związki mineralne (takie jak dwutlenek węgla, woda, amoniak). Jest to etap akumulacji i przekształcania materii organicznej.
Humifikacja
începe să înveți
Rozkład szczątków organicznych przy udziale bakterii i grzybów skutkujący powstaniem próchnicy (humusu). Stanowi kluczowy etap przekształcania materii organicznej.
Bielicowanie
începe să înveți
Wymywanie w głąb gleby związków mineralnych (np. żelaza) i organicznych (np. próchnicy). W wyniku procesu powstaje jasny poziom wymywania i pod nim ciemniejszy poziom wmywania.
Brunatnienie
începe să înveți
Stopniowy rozkład złożonych związków chemicznych zawierających glin i krzem (glinokrzemianów). Uwalniające się żelazo i glin nadają glebie i jej otoczkom skalnym brunatną barwę.
Płowienie
începe să înveți
Wymywanie części ilastych w głąb gleby. W efekcie powstaje jasny poziom wymywania, a pod nim ciemniejszy poziom wmywania.
Oglejenie
începe să înveți
Odtlenianie związków mineralnych znajdujących się w glebie, np. w wyniku nadmiernego jej uwilgotnienia. W efekcie tworzy się poziom glebowy o sinoniebieskiej barwie.
Ferrytalizacja (laterytyzacja)
începe să înveți
Szybki rozkład szczątków organicznych oraz wypłukiwanie z gleby większości minerałów. Zachodzi w gorącym i wilgotnym klimacie, a w glebie pozostają głównie związki żelaza i glinu nadające jej czerwoną barwę.
Żyzność
începe să înveți
Naturalna zdolność gleby do zaspokajania życiowych potrzeb roślin poprzez dostarczanie im składników pokarmowych, wody i powietrza.
Urodzajność
începe să înveți
Miara żyzności – ilość płodów rolnych uzyskana z jednostki powierzchni. Może być modyfikowana i zwiększana przez zabiegi agrotechniczne (nawożenie, nawadnianie).
Ściółka (poziom glebowy)
începe să înveți
Płytka warstwa słabo rozłożonych substancji organicznych, m.in. liści i traw. Stanowi powierzchniową warstwę organiczną profilu glebowego.
Poziom próchniczny (poziom glebowy)
începe să înveți
Warstwa, w której w wyniku rozkładu materii organicznej powstaje próchnica glebowa. Jest głównym źródłem składników odżywczych dla roślin.
Poziom wymywania / eluwialny (poziom glebowy)
începe să înveți
Poziom, w którym niektóre substancje mineralne i organiczne są rozpuszczane i wypłukywane do niższych poziomów. Zazwyczaj jest jasny i uboższy w składniki odżywcze.
Poziom wmywania / illuwialny (poziom glebowy)
începe să înveți
Poziom, w którym osadzają się związki wypłukane z wyższych poziomów. Stanowi najbogatszą w związki mineralne i organiczne warstwę profilu glebowego.
Zwietrzelina skały macierzystej (poziom glebowy)
începe să înveți
Nietrwała część podłoża skalnego, w której cząstki ulegają dalszemu rozdrobnieniu. Tworzy naturalne przejście między skałą macierzystą a glebą właściwą.
Skała macierzysta (poziom glebowy)
începe să înveți
Niezmieniona część podłoża skalnego, która nie uległa procesom glebotwórczym.
Czerwone i czerwonożółte gleby ferralitowe
începe să înveți
Gleby strefowe występujące w klimacie równikowym wybitnie wilgotnym i podzwrotnikowym wilgotnym (pod wilgotnymi lasami równikowymi). Charakteryzują się intensywnym wymywaniem przez obfite opady i zawierają bardzo mało próchnicy.
Gleby czerwonobure i cynamonowoczerwone
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie podzwrotnikowym suchym, występujące pod sawannami. Nie są zasobne w próchnicę, ponieważ materia organiczna w porze deszczowej szybko się rozkłada.
Szaroziemy, buroziemy i gleby pustynne
începe să înveți
Gleby strefowe w klimatach suchych stref zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Występują pod skąpą roślinnością (kaktusy, sukulenty); mają mało materii organicznej, niewiele próchnicy i często są zasolone.
Czerwonoziemy i żółtoziemy
începe să înveți
Gleby strefowe w wilgotnych odmianach klimatów stref podzwrotnikowych i zwrotnikowych, pod lasem podzwrotnikowym. Są przemywane wodą i zawierają dużo związków żelaza lub glinu nadających im czerwoną lub żółtą barwę.
Gleby cynamonowe
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie śródziemnomorskim pod roślinnością twardolistną (maquis). Powstają najczęściej na skałach węglanowych, co sprawia, że są dość żyzne.
Czarnoziemy
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie umiarkowanym ciepłym kontynentalnym pod stepami. Powstają najczęściej na lessach, mają bardzo gruby poziom próchniczny i są najbardziej żyznymi glebami na świecie.
Gleby kasztanowe
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie umiarkowanym ciepłym kontynentalnym (suchsze obszary stepowe). Mają mniejszy poziom próchniczny, jaśniejszą barwę oraz mniejszą żyzność niż czarnoziemy.
Gleby brunatne i gleby płowe
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie umiarkowanym ciepłym morskim i przejściowym pod lasami liściastymi i mieszanymi. Tworzą się na glinach i piaskach; zachodzi w nich brunatniczenie lub płowienie; cechuje je średnia żyzność.
Gleby bielicowe
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie umiarkowanym chłodnym pod lasami iglastymi (tajga). Występują na piaskach i żwirach; zachodzi w nich proces bielicowania; są mało żyzne.
Marzloćowe gleby tajgi
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie umiarkowanym chłodnym pod tajgą. Występuje w nich wieloletnia zmarzlina, a w profilu zachodzi proces oglejenia.
Gleby tundrowe
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie podbiegunowym pod tundrą (mchy, porosty, krzewinki). Powstają na wieloletniej zmarzlinie, niska temperatura ogranicza rozkład, a w profilu występuje proces oglejenia.
Inicjalne gleby arktyczne
începe să înveți
Gleby strefowe w klimacie polarnym pod roślinnością pionierską (porosty, mchy). Mają bardzo słabo wykształcony profil.
Mady (gleby śródstrefowe)
începe să înveți
Występują w dolinach i deltach rzecznych, gdzie regularnie dochodzi do zalewów (osady rzeczne). Są to gleby na ogół bardzo żyzne.
Rędziny (gleby śródstrefowe)
începe să înveți
Powstają na podłożu skał węglanowych (np. wapienie) lub siarczanowych (np. gipsy). Mają bogatą zawartość próchnicy, ale liczne odłamki skalne utrudniają ich uprawę.
Czarne ziemie (gleby śródstrefowe)
începe să înveți
Powstają na obszarach o dużej wilgotności przy udziale roślinności łąkowej. Mają gruby poziom próchniczny i są bardzo żyzne.
Gleby bagienne (gleby śródstrefowe)
începe să înveți
Występują w miejscach, gdzie zwierciadło wód podziemnych znajduje się płytko pod powierzchnią. W profilu posiadają sinoniebieski poziom oglejenia i charakteryzują się małą żyznością.
Gleby wulkaniczne (gleby śródstrefowe)
începe să înveți
Powstają na pokrywach bazaltowych i tufach wulkanicznych. Odznaczają się dość dużą żyznością.
Gleby górskie (gleby niestrefowe)
începe să înveți
Występują w obszarach górskich we wszystkich strefach klimatycznych. Są to gleby inicjalne – słabo wykształcone, o płytkim profilu i silnie kamieniste, wykorzystywane głównie pod pastwiska.
Gleby antropogeniczne (gleby niestrefowe)
începe să înveți
Powstają w wyniku działalności człowieka (ogrody, działki, tereny poprzemysłowe). Charakteryzują się dużą zawartością próchnicy w warstwie ogrodowej lub są silnie zdegradowane.
Wilgotny las równikowy (formacja)
începe să înveți
Klimat równikowy wybitnie wilgotny. Roślinność to najbujańsza formacja na Ziemi – wielowarstwowe lasy, drzewa kapokowe, liany, epifity. Gleby: czerwonożółte gleby ferralitowe.
Suchy las podzwrotnikowy (formacja)
începe să înveți
Klimat równikowy wilgotny z odmianą monsunową. Roślinność: gatunki gubiące liście w porze suchej (np. drzewa tekowe). Gleby: czerwone gleby ferralitowe.
Sawanna (formacja)
începe să înveți
Klimat równikowy wilgotny i suchy (dwie pory roku). Roślinność: twardolistne sucholubne trawy oraz pojedyncze drzewa (akacje, baobaby). Gleby: gleby czerwone i cynamonowoczerwone.
Pustynia i półpustynia (formacja)
începe să înveți
Klimat zwrotnikowy i podzwrotnikowy suchy. Roślinność skąpa, sucholubna (kserofity, sukulenty: kaktusy, aloesy, cierniste krzewy). Gleby: szaroziemy, buroziemy, gleby pustynne.
Roślinność typu śródziemnomorskiego (formacja)
începe să înveți
Klimat podzwrotnikowy śródziemnomorski (gorące, suche lata i wilgotne, łagodne zimy). Roślinność: wiecznie zielone, twardolistne zarośla (maquis, chaparral, skrub). Gleby: gleby cynamonowe.
Las zwrotnikowy i podzwrotnikowy (formacja)
începe să înveți
Klimat wilgotny stref zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Roślinność o zróżnicowanym składzie gatunkowym (np. sekwoje w Ameryce Północnej, araukarie, eukaliptusy). Gleby: czerwonoziemy, żółtoziemy.
Step (formacja)
începe să înveți
Klimat umiarkowany ciepły kontynentalny. Roślinność trawiasta (kostrzewy, ostnice, turzyce); inne nazwy to preria, pampa czy puszta. Gleby: czarnoziemy.
Lasy liściaste i mieszane (formacja)
începe să înveți
Klimat umiarkowany ciepły morski i przejściowy. Roślinność z przewagą drzew liściastych zrzucających liście na zimę (dęby, buki, grab, klony) oraz domieszką sosny. Gleby: gleby brunatne, gleby płowe.
Tajga (formacja)
începe să înveți
Klimat umiarkowany chłodny. Roślinność to przede wszystkim drzewa iglaste (świerk, sosna, jodła, modrzew). Gleby: gleby bielicowe, marzloćowe gleby tajgi.
Tundra (formacja)
începe să înveți
Klimat podbiegunowy. Roślinność: mchy, krzewinki, porosty oraz karłowate drzewa (np. brzoza polarna). Gleby: gleby tundrowe.
Pustynia lodowa (formacja)
începe să înveți
Klimat biegunowy. Roślinność: glony, mchy i porosty rosnące na skałach niepokrytych lodem. Gleby: inicjalne gleby arktyczne.

Trebuie să te autentifici pentru a posta un comentariu.